Zdjęcie przedstawia powiewające na wietrze flagi Unii Europejskiej na tle nowoczesnego budynku, prawdopodobnie siedziby instytucji unijnych. (fot. Canva)

Fundusze Europejskie na półmetku – przeglądy śródokresowe do końca marca

Autor: Krzysztof Kowalik

Przegląd śródokresowy w funduszach europejskich to proces oceny i ewentualnej modyfikacji programów operacyjnych w połowie okresu ich realizacji. Zatwierdzenie przeglądu śródokresowego pozwala na odblokowanie kwoty elastyczności. To zamrożone środki, które nie mogą być wydatkowane przed zatwierdzeniem przeglądu. Kwota ta jest ustalana indywidualnie dla każdego programu i zwykle stanowi część środków przeznaczonych na lata 2026 i 2027. 

Przegląd śródokresowy umożliwia zmianę przeznaczenia kwoty elastyczności. Pozwala to reagować na zmiany (np. uwzględnienie nowych potrzeb związanych z kryzysem energetycznym), skuteczniej wykorzystywać środki (np. przesuwać środki z działań, w których cele osiągnięto przy wykorzystaniu mniejszych niż planowano środków) oraz unikać niewykorzystania środków (np. przesuwając je tam, gdzie są najbardziej potrzebne).

Przegląd śródokresowy uwzględnia nie tylko stopień realizacji programu i osiągnięcia celów pośrednich (na koniec 2024 roku), ale również szereg innych czynników, takich jak:

  • nowe wyzwania określone w stosownych zaleceniach (są to m.in. przyspieszenie wycofywania paliw kopalnych w sektorze ciepłowniczym oraz poprawienie polityk w zakresie ochrony i zrównoważonego wykorzystania zasobów wodnych); 
  • postępy we wdrażaniu zasad Europejskiego filaru praw socjalnych; 
  • sytuacja społeczno-gospodarcza, przy uwzględnieniu wszelkich istotnych negatywnych zmian finansowych, gospodarczych lub społecznych; 
  • najważniejsze wyniki ewaluacji. 

Jeśli przegląd śródokresowy wskazuje na potrzebę zmian, Instytucja Zarządzająca opracowuje projekt zmian w programie i przedkłada go Komisji Europejskiej. Zmiany mogą obejmować m.in. alokacje zasobów finansowych w podziale na priorytety czy zmienione lub nowe cele końcowe. Przykładowe założenia zmian w programie związane z przeglądem śródokresowym można zobaczyć np. na stronie Funduszy Europejskich dla Lubelskiego.

Przegląd śródokresowy może wykazać, że zmiany w programie nie są konieczne. W takiej sytuacji Komisja Europejska może przyjąć taką decyzję i odblokować kwotę elastyczną zgodnie z jej pierwotnym przeznaczeniem lub zażądać przedstawienia zmodyfikowanego programu.

Termin przedłożenia przeglądu wraz z ewentualnymi propozycjami zmian w programach upływa 31 marca 2025 roku.