Kongres Komitetów Monitorujących. Byliśmy tam!
Udział trzeciego sektora w komitetach monitorujących Fundusze Europejskie w Polsce jest duży i niezwykle ważny. Komitety to miejsce, gdzie przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego mogą mieć niebagatelny na to, w jaki sposób środki unijne zostaną rozdysponowane.
Dlatego istotnym jest, by osoby w nich zasiadające miały okazję do spotkań, sieciowania i wymiany doświadczeń. Jednym z wydarzeń, które to umożliwia jest Obywatelski Kongres Komitetów Monitorujących. Połączony ze Stałą Konferencją ds. Europejskich tworzy wspólną przestrzeń, gdzie członkowie organizacji pozarządowych, organizacji społecznych, ale także instytucji zarządzających mogą przedstawić swoją perspektywę na wydatkowanie Funduszy Europejskich. Tegoroczne, dwudniowe wydarzenie poświęcono możliwościom trzeciego sektora i udziałowi jego przedstawicieli w procesie realizacji Funduszy Europejskich.
Także Polska Zielona Sieć – będąca partnerką merytoryczną Kongresu – wzięła udział w obu wydarzeniach. Podczas warsztatów dotyczących sprawczości komitetów monitorujących Krzysztof Pietruszewski (członek dwóch komitetów monitorujących Fundusze Europejskie dla Wielkopolski i województwa łódzkiego) przedstawił działania w Wielkopolsce, które udało się z sukcesem przeprowadzić przez PZS i inne organizacje ekologiczne. Z kolei Krzysztof Mrozek, Dyrektor Programu Fundusze Europejskie dla Klimatu w PZS, poprowadził okrągły stół, przy którym dyskutowano na temat zmian, jakie mają nastąpić w Wieloletnich Ramach Finansowych (budżecie unijnym) na lata 2028-2034 oraz w drugiej części obecnej perspektywy finansowej. Prezeska PZS, Joanna Furmaga, wzięła udział w panelu o wpływie komitetów monitorujących na udział NGO w Funduszach Europejskich, a wiceprezeska organizacji, Marta Majka Wiśniewska opowiedziała o finansowaniu Nature Restoration Law (unijnego rozporządzenia o odbudowie zasobów przyrodniczych) z polityki spójności.
Dużą część dyskusji podczas paneli i warsztatów zajęły nowe priorytety Komisji Europejskiej, związane z obronnością i podnoszeniem konkurencyjności. Wspólnie szukaliśmy odpowiedzi na pytanie jak organizacje pozarządowe będą mogły działać w kolejnej perspektywie finansowej. Konkurencyjność, obronność oraz bezpieczeństwo tylko pozornie brzmią jak tematy niezwiązane z zadaniami realizowanymi na co dzień przez NGO.
Jednym z ważniejszych wniosków, które pojawiły się podczas paneli i warsztatów była możliwość włączenia regrantingu — mechanizmu, który pozwoliłby mniejszym organizacjom pozarządowym na proste aplikowanie o środki unijne i realizację małych, lokalnych działań. Polega on na tym, że większa, doświadczona w takich działaniach organizacja otrzymuje określoną alokację środków, z której mniejsze organizacje pozarządowe mogą realizować swoje projekty. Uczestnicy Kongresu i Konferencji niejednokrotnie wskazywali, że rozliczanie projektów i formalności, z jakimi muszą mierzyć się mniejsze organizacje często okazują się być barierą nie do przejścia.
Kongres Komitetów Monitorujących pokazał, że realizacja założeń Funduszy Europejskich nie odbędzie się bez udziału przedstawicieli trzeciego sektora. Jednocześnie zauważono dziury, które dla otwarcia całkowitego potencjału organizacji pozarządowych wymagają jak najszybszego załatania. Wówczas będzie szansa, by korzyści płynące z Funduszy Europejskich stały się większe, niż jest to obecnie.
