Działalność strażnicza w Komitecie Monitorującym

Krzysztof Kowalik

Komitety Monitorujące to ciała, które analizują wdrażanie programów operacyjnych (8 krajowych i 16 wojewódzkich) i zatwierdzają kryteria wyboru projektów. W ich skład wchodzą przedstawiciele organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym organizacji ekologicznych, co daje im wpływ na kształt tych kryteriów. Organizacje ekologiczne skupiają się na kwestiach środowiskowych, zwłaszcza na przestrzeganiu zasady DNSH („nie czyń poważnych szkód”).

Pozytywnym przykładem działań organizacji ekologicznych jest wprowadzenie dodatkowych punktów za przyjęcie standardu ochrony drzew czy standardu zielonych wydarzeń w FENIKS (Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko). Przeciwny przykład: w Funduszach Europejskich dla Lubelskiego nie udało się wywalczyć wysokich standardów powstania turystycznego szlaku rowerowego (ciągłość, wygoda).

Członkowie komitetów monitorujących co do zasady mają prawo pytać o wszystko, co dotyczy wdrażania programu. Inną kwestią jest czy na swoje pytania otrzymają odpowiedzi. Praktyka w tym zakresie póki co jest raczej pozytywna. Warto jednak wspomnieć o pewnych zagrożeniach w kontekście artykułu 48 ustawy wdrożeniowej, który utrudnia dostęp do informacji (w tym informacji publicznej). 

Po pierwsze przepis ten wyłącza obowiązek udostępniania przez Instytucje Zarządzające jakichkolwiek dokumentów i informacjach przedstawianych przez wnioskodawców. Co ważne przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do Instytucji Zarządzających, ale nie do Wnioskodawców.

Po drugie wskazany przepis wyłącza czasowo dostęp do dokumentów i informacji wytworzonych lub przygotowanych przez właściwe instytucje w związku z oceną projektów. Mogą być one udostępnione po zakończeniu postępowania w zakresie wyboru projektów do dofinansowania. Komisja Europejska stoi jednak na stanowisku, że przepisy te nie są adresowane do Komitetów Monitorujących, a tym samym ich członków, bo bez tych informacji nie mogłyby realizować swojej funkcji.

Przykład

Gminny Ośrodek Kultury zgłasza do dofinansowania projekt rewitalizacji parku wokół GOK. Posiada już pozwolenia na budowę. Chcemy poznać zakres prac, które będą realizowane a są zawarte w projekcie budowlanym. Instytucja Zarządzająca nie ma obowiązku udostępniać żadnych informacji. GOK ma taki obowiązek, w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej lub środowisku. Dodatkowo projekt budowlany w tym samym trybie możemy obejrzeć w starostwie powiatowym.